Bệnh suy tim nặng phải làm sao? Dấu hiệu và cách chẩn đoán
Bệnh suy tim nặng là giai đoạn tiến triển nghiêm trọng của bệnh, khi tim không còn khả năng bơm máu hiệu quả để đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Tình trạng này gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Vậy đâu là những dấu hiệu cho thấy tình trạng này chuyển nặng và có những biện pháp nào giúp cải thiện bệnh, giảm nguy cơ biến chứng?
Suy tim nặng là gì?
Suy tim nặng là giai đoạn cuối của bệnh suy tim, khi tim không còn khả năng bơm đủ máu để đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Ở giai đoạn này, các triệu chứng xuất hiện liên tục và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh. Tim bị suy yếu dẫn đến tình trạng thiếu oxy và chất dinh dưỡng cần thiết cho các cơ quan khác trong cơ thể.
Suy tim nặng thường là hậu quả của việc không kiểm soát tốt bệnh từ những mức độ nhẹ cũng như các bệnh nền, yếu tố khiến bệnh tiến triển nặng. Bệnh nhân ở giai đoạn này có nguy cơ cao gặp các biến chứng nguy hiểm như tổn thương thận, phổi và hệ tuần hoàn. Người bệnh cần được theo dõi, được điều trị tích cực nhằm giảm bớt triệu chứng, hạn chế nhập viện và giúp kéo dài thời gian sống.
của Hiệp hội Tim mạch New York (NYHA) là hệ thống phân độ được sử dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng. Bệnh được chia thành 4 cấp độ dựa trên các triệu chứng và sự hạn chế trong các hoạt động thể chất. Trong đó, cấp độ 1 và 2 thường được coi là nhẹ, cấp độ 3 và độ 4 là suy tim nặng. (
)
Phân độ theo Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ/Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (ACC/AHA) chia
thành 4 giai đoạn được ký hiệu bằng 4 chữ cái: A, B, C và D. Trong đó, giai đoạn A là tiền suy tim, giai đoạn B mặc dù chưa có triệu chứng trên lâm sàng nhưng đã có những bệnh lý cấu trúc tim. Bắt đầu từ giai đoạn C, bệnh đã có tổn thương cấu trúc tim cùng triệu chứng cơ năng và giai đoạn D được đánh giá là nặng.
Hình ảnh trái tim bình thường và trái tim bị suyDấu hiệu suy tim nặng
Ở bệnh nhân bị suy tim nặng, các triệu chứng xuất hiện rõ ngay cả khi người bệnh nghỉ ngơi mặc dù đã được điều trị nội khoa tối đa theo hướng dẫn hiện hành, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày:
Khó thở: Xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi hoặc nằm ngủ, có thể gây tỉnh giấc vào ban đêm;
Mệt mỏi kéo dài: Cảm giác kiệt sức liên tục, ngay cả khi đang nghỉ ngơi hoặc chỉ thực hiện các hoạt động đơn giản;
Phù nề: Sưng ở chân, mắt cá chân, bàn chân và bụng do cơ thể giữ nước; bộ phận sinh dục ngoài;
Tim đập nhanh hoặc không đều;
Ho kéo dài, ho khan hoặc ho có đờm bọt hồng;
Chán ăn;
Cảm giác lo lắng;
Mất ngủ, hay quên…
Nguyên nhân tiến triển đến suy tim nặng
Suy tim có thể xảy ra đột ngột hoặc tiến triển dần dần trong thời gian dài. Tuy nhiên, suy tim nặng thường là do hậu quả của bệnh ở những mức độ nhẹ hơn không được kiểm soát tốt, khiến bệnh ngày càng tiến triển nặng dần. Bên cạnh đó, một số nguyên nhân có thể khiến tình trạng này nhanh chóng trở nên nghiêm trọng hơn như:
Không kiểm soát tốt các bệnh lý nền như bệnh van tim, bệnh lý cơ tim, rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành, tăng huyết áp, suy thận mãn…;
Không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến bệnh như: chế độ ăn nhiều muối, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, thiếu máu, nhiễm khuẩn, không tuân thủ điều trị…
Suy tim nặng có nguy hiểm không?
Suy tim nặng là tình trạng rất nguy hiểm vì ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Lúc này, tim đã bị tổn thương nghiêm trọng, khả năng bơm máu bị suy giảm đáng kể khiến tim không thể bơm đủ máu đến các cơ quan quan trọng như phổi, thận, não… Do đó, bệnh nhân cần được điều trị nghiêm ngặt và có thể phải nhập viện thường xuyên để quản lý bệnh.
Người bệnh có nguy cơ gặp những biến chứng nguy hiểm như:
Phù phổi cấp do dịch tích tụ trong phổi gây khó thở dữ dội, nguy kịch hô hấp, đe dọa tính mạng;
Nguy cơ đột quỵ;
Nhồi máu cơ tim do hình thành cục máu đông làm tắc nghẽn động mạch vành;
Rối loạn nhịp tim, có thể dẫn đến ngừng tim đột ngột nếu không được kiểm soát tốt;
Nguy cơ suy thận do lưu lượng máu đến thận bị giảm, gây mất cân bằng nước và muối trong cơ thể.
Bệnh nhân suy tim nặng có thể gặp nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không kiểm soát tốtKhi nào gặp bác sĩ?
Người bệnh suy tim nên đến gặp bác sĩ thăm khám sớm để được đánh giá chính xác tình trạng bệnh và được điều trị thích hợp nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường hoặc có dấu hiệu cho thấy bệnh tiến triển nhanh hơn. Cần chú ý đến những triệu chứng và mức độ của triệu chứng như:
Khó thở ngày càng nghiêm trọng, ngay cả khi nghỉ ngơi; khó thở về đêm và khó thở khi nằm đầu thấp;
Phù nề kéo dài không thuyên giảm, sưng to ở chân hoặc bụng, có thể báo hiệu bệnh đang trở nặng;
Đau ngực hoặc tim đập nhanh bất thường có thể là dấu hiệu cảnh báo
hoặc rối loạn nhịp tim;
Mệt mỏi cực độ mặc dù đã nghỉ ngơi;
Ho kéo dài kèm theo khó thở hoặc có tăng cân nhanh không rõ nguyên nhân.
Chẩn đoán suy tim trở nặng như thế nào?
Các triệu chứng ở bệnh nhân suy tim nặng thường đã biểu hiện rõ, người bệnh phải nằm viện để theo dõi. Do đó, những phương pháp cận lâm sàng được chỉ định nhằm giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức độ của bệnh và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhằm giúp cải thiện tình trạng bệnh:
Siêu âm tim giúp đánh giá chức năng bơm máu của tim và phát hiện các vấn đề về van tim hoặc cơ tim; áp lực động mạch phổi, tràn dịch màng ngoài tim…;
Xét nghiệm máu kiểm tra các dấu hiệu của tổn thương tim như mức độ của peptide natri lợi tiểu (BNP/NT-ProBNP), thường tăng cao khi căn bệnh này trở nặng;
Chụp X-quang ngực giúp kiểm tra tình trạng ứ dịch ở phổi, là hiệu thường gặp của giai đoạn bệnh tiến triển;
Đo điện tâm đồ giúp xác định các bất thường về nhịp tim hoặc dấu hiệu tổn thương tim do thiếu máu cục bộ, dấu hiệu nhồi máu cơ tim cấp…;
Chụp MRI hoặc CT tim cung cấp hình ảnh chi tiết về cấu trúc và
, tìm nguyên nhân gây bệnh.
Suy tim nặng phải làm sao?
Đối với bệnh nhân bị suy tim nặng hầu như không còn đáp ứng với các phương pháp điều trị trước đó. Bệnh nhân cần được nhập viện để điều trị tích cực nhằm giảm triệu chứng và kéo dài thời gian sống. Song song với đó, bệnh nhân cần có người thân bên cạnh để chăm sóc tốt, hỗ trợ trong quá trình điều trị. Tại Trung tâm Tim mạch,
, các bác sĩ chuyên khoa Tim mạch sẽ xây dựng phác đồ điều trị “cá thể hóa” cho từng bệnh nhân nhằm đem lại hiệu quả tối ưu:
Điều trị bằng thuốc: Bác sĩ có thể kê đơn thuốc giúp kiểm soát triệu chứng của suy tim như thuốc lợi tiểu, thuốc giãn mạch, thuốc kiểm soát nhịp tim, thuốc chống đông máu…;
Thiết bị hỗ trợ tim: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc cấy máy khử rung tự động (ICD), thiết bị hỗ trợ thất trái (LVAD), cấy máy tái đồng bộ thất trái (CRT) để giúp tim hoạt động hiệu quả hơn;
Phẫu thuật: Nếu suy tim tiến triển nghiêm trọng, bệnh nhân có thể cần được thay tim nhân tạo, thiết bị hỗ trợ thất trái hoặc chờ ghép tim;
Điều trị giảm nhẹ: Hỗ trợ tâm lý xã hội, thở oxy, tiêm tĩnh mạch ngắt quãng hoặc liên tục thuốc lợi tiểu, truyền liên tục các thuốc tăng co bóp cơ tim, thuốc chống lo âu, thuốc ngủ, hỗ trợ nâng đỡ cảm xúc cho cả bệnh nhân và người nhà;
Theo dõi sức khỏe thường xuyên: Kiểm tra định kỳ với bác sĩ để điều chỉnh phương pháp điều trị phù hợp và phát hiện sớm các dấu hiệu suy tim trở nặng;
Kết hợp chăm sóc tích cực từ người thân: Người nhà nên luôn bên cạnh, hỗ trợ bệnh nhân về chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt, tuân thủ điều trị, theo dõi mọi dấu hiệu bất thường cũng như chăm sóc về tinh thần cho người bệnh.
Kết hợp điều trị nội khoa/phẫu thuật với chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân suy tim nặngBiện pháp phòng ngừa suy tim tiến triển nặng
Để ngăn ngừa suy tim tiến triển nặng, cần có sự kết hợp lâu dài và chặt chẽ giữa phác đồ điều trị của bác sĩ và sự tuân thủ trong lối sống của người bệnh.
Bệnh nhân cần kiểm soát tốt bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh mạch vành;
Tuân thủ dùng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều lượng;
Chế độ ăn uống lành mạnh: Hạn chế muối, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn; đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại cá béo;
Đạt và duy trì cân nặng hợp lý;
Vận động thể dục thường xuyên với các bài tập và mức độ tập phù hợp với tình trạng sức khỏe; với bệnh nhân mắc bệnh giai đoạn nặng nên có người thân hỗ trợ khi vận động để đảm bảo an toàn;
Ngưng uống rượu bia, không hút thuốc lá;
Thư giãn tinh thần, tránh căng thẳng, áp lực;
Thăm khám định kỳ hoặc theo lịch hẹn của bác để theo dõi sát hiệu quả của phương pháp điều trị và có sự điều chỉnh nếu cần.
Câu hỏi thường gặp
1. Suy tim ở cấp độ nào được xem là nặng?
Theo Hiệp hội Tim mạch New York (NYHA), cấp độ 4 là mức độ bệnh nặng nghiêm trọng, với các triệu chứng xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi. Lúc này, người bệnh gặp khó khăn ngay cả khi nghỉ ngơi, các triệu chứng trở nên trầm trọng hơn và dai dẳng. Bệnh nhân cần điều trị tích cực và có thể phải nhập viện thường xuyên hoặc vào danh sách chờ ghép tim.
2. Bệnh suy tim nặng có chữa được không?
Suy tim nặng không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát triệu chứng, giảm nguy cơ biến chứng và kéo dài tuổi thọ bằng các phương pháp điều trị phù hợp gồm: điều trị nội khoa, thay đổi lối sống, can thiệp phẫu thuật hoặc ghép tim trong trường hợp nghiêm trọng. Bệnh được phát hiện càng sớm, có phương pháp điều trị thích hợp thì tiên lượng sống của người bệnh càng tốt.
3. Bệnh nhân suy tim nặng sống được bao lâu?
Đối với bệnh nhân bị suy tim nặng, thời gian sống còn trung bình là từ 6-12 tháng. Khoảng 30% các trường hợp bệnh nhân ở mức độ nặng phải nhập viện trong vòng 6 tháng nếu không được chăm sóc tốt và theo dõi tích cực. Tuy nhiên, thời gian sống còn ở mỗi bệnh nhân có thể khác nhau và phụ thuộc vào nhiều yếu tố. (
)
4. Điều trị suy tim nặng ở đâu tốt?
Khi thăm khám và điều trị các bệnh lý về tim mạch, đặc biệt suy tim, người bệnh nên tìm hiểu kỹ và lựa chọn những cơ sở y tế có chuyên khoa tim mạch uy tín, đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại.
Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ uy tín, được nhiều bệnh nhân tin tưởng tìm đến để thăm khám và điều trị các vấn đề liên quan đến tim mạch, mạch máu và lồng ngực, trong đó có suy tim. Với đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, trung tâm không ngừng nâng cao chất lượng trong chẩn đoán và điều trị, nhằm mang lại hiệu quả tối ưu cho người bệnh.
Đặc biệt, Trung tâm Tim mạch triển khai Phòng khám Suy tim, điều trị chuyên sâu dành cho bệnh nhân từ giai đoạn nhẹ đến nặng. Đơn vị kết hợp giữa thăm khám trực tiếp tại bệnh viện và tư vấn định kỳ qua điện thoại, giúp bệnh nhân cùng người thân nắm vững kiến thức về bệnh cũng như cách chăm sóc và theo dõi sức khỏe hiệu quả. Trung tâm được trang bị đầy đủ hệ thống máy móc hiện đại như: hệ thống chụp mạch máu (DSA) tiên tiến, máy siêu âm tim và mạch máu 4D, máy chụp cộng hưởng từ 1,5 – 3 Tesla, máy CT 1975 lát cắt tích hợp AI…
Đồng thời, bệnh nhân suy tim ở giai đoạn tiến triển còn được tư vấn, áp dụng các biện pháp chăm sóc giảm nhẹ nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
Bệnh nhân bị suy tim nặng cần được theo dõi chặt chẽ và điều trị phù hợp để giảm triệu chứng, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Người thân nên hỗ trợ bệnh nhân tuân thủ phác đồ điều trị, kết hợp với chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý để giảm gánh nặng cho tim. Đồng thời, đưa người bệnh đến gặp bác sĩ để thăm khám định kỳ nhằm giúp phát hiện sớm các dấu hiệu chuyển biến xấu và điều chỉnh phương pháp điều trị kịp thời.