4 loại máy tạo nhịp tim: Tác dụng, vai trò và cơ chế hoạt động
Máy tạo nhịp tim là thiết bị quen thuộc, được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ cho người bệnh tim mạch. Vậy có mấy loại máy tạo nhịp tim? Tác dụng, vai trò và cơ chế hoạt động như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu qua các thông tin bên dưới.
Máy tạo nhịp tim là gì?
Máy tạo nhịp tim là thiết bị điện tử nhỏ được cấy dưới da (thường ở vị trí dưới xương đòn bên trái) để hỗ trợ xử lý, điều hòa các rối loạn nhịp tim ở bệnh nhân có vấn đề về tim.
Thiết bị được cấu tạo gồm 2 thành phần chính là dây điện cực và bộ điều khiển.
Dây điện cực (còn được gọi là dây dẫn, mỏng, mềm, có vỏ bọc cách điện) có 2 đầu. Một đầu dây điện cực được nối với bộ điều khiển, đầu còn lại được nối với thành tim. Dây dẫn có nhiệm vụ truyền các xung điện từ máy tạo nhịp đến
và ghi nhận thông tin về hoạt động của tim đưa về cho bộ điều khiển của máy xử lý.
Bộ điều khiển gồm có bộ vi xử lý, bộ nhớ, các mạch điện và pin giúp ghi nhớ, lưu trữ và đảm bảo các chức năng của máy tạo nhịp.
Máy tạo nhịp tim được chỉ định cho những trường hợp:
có triệu chứng, tắc nghẽn đường dẫn truyền trong tim. (
)
Máy tạo nhịp tim được cấy dưới da của bệnh nhânVai trò của máy tạo nhịp tim trong điều trị bệnh tim mạch
Hai nhiệm vụ chính của máy tạo nhịp tim bao gồm:
Điều hòa nhịp tim: Máy sẽ phát ra các xung điện nhỏ khi phát hiện nhịp tim bị quá chậm hoặc gián đoạn, từ đó kích thích
co bóp điều hòa trở lại.
Nhận cảm: Máy có chức năng nhận cảm (theo dõi) chu kỳ hoạt động tự nhiên của tim. Khi nhịp tim tự nhiên đã ổn định, máy sẽ ngừng tạo nhịp.
Cơ chế hoạt động của máy tạo nhịp tim bên trong cơ thể
Máy tạo nhịp tim hoạt động trên cơ chế kết hợp giữa công nghệ điện tử và y học.
Bình thường, tim co bóp nhờ các xung động điện học được tạo ra bởi
. Thông qua hệ thống dẫn truyền, các xung động điện học này được truyền đến tận tế bào cơ tim, truyền đi khắp tim một cách nhịp nhàng theo từng đợt liên tục, kích thích làm cho cơ tim co bóp tạo ra những nhịp đập của tim.
Máy tạo nhịp có khả năng theo dõi, phát hiện các hoạt động tạo nhịp của tim và tự động gửi xung điện qua dây dẫn đến tim mỗi khi nhận thấy tim đập quá chậm hoặc không đều. Các xung điện này sẽ kích thích làm tim đập đúng nhịp, đều đặn theo chu kỳ.
Nếu nhịp tim bất thường (ví dụ nhịp bất thường, nhịp bị gián đoạn, hay bị nhịp chậm…), máy tạo nhịp sẽ bổ sung các xung động kích thích, đảm bảo tim co bóp được đúng tần số. Trái lại, nếu tim hoạt động bình thường, máy sẽ không phát ra xung động nào nữa, để tim tự duy trì hoạt động của mình. (
)
Các loại máy tạo nhịp tim phổ biến
1. Máy tạo nhịp tim không dây
Máy tạo nhịp tim không dây là thiết bị tạo nhịp tim có kích thước nhỏ bằng viên thuốc được đưa vào buồng tim người bệnh thông qua ống thông. Thiết bị này được gắn vào thành trong của trái tim giúp kiểm soát tốc độ và nhịp đập của tim.
Máy tạo nhịp tim không dây thường được sử dụng ở những bệnh nhân có nhịp tim chậm, bị tắc
dưới xương đòn, có nguy cơ cao bị nhiễm trùng túi máy, ngứa vết sẹo sau phẫu thuật, bệnh nhân lớn tuổi có sức khỏe yếu,…
>> Tìm hiểu thêm:
Máy tạo nhịp không dây MICRA AV2: Lợi ích và chỉ định cấy ghép
2. Máy tạo nhịp tim một buồng
Máy tạo nhịp tim một buồng là dạng máy tạo nhịp được thiết kế gồm một dây gắn trực tiếp vào buồng tim bên phải của người bệnh.
3. Máy tạo nhịp tim hai buồng
Máy tạo nhịp tim hai buồng được cấu tạo gồm hai dây nối vào hai buồng tim (nhĩ phải và thất phải) của bệnh nhân.
4. Máy tạo nhịp tim ba buồng (CRT)
Máy tạo nhịp tim ba buồng còn được gọi là thiết bị tạo nhịp tái đồng bộ cơ tim (
) được sử dụng để điều trị suy tim cho những bệnh nhân có 2 buồng tâm thất hoạt động không cùng lúc hay những bệnh nhân suy tim kèm theo tình trạng bị
.
Máy tạo nhịp tim ba buồng được đưa vào lồng ngực giúp hỗ trợ tim co bóp và hoạt động có tổ chức. Thiết bị này gồm có 3 dây dẫn, trong đó 2 dây nối vào 2 tâm thất và dây thứ 3 nối vào tâm nhĩ phải. Từ đó, giúp buồng tim hoạt động đồng bộ với nhau, máu được bơm ra khỏi tim tuần hoàn và liên tục. (
)
>> Xem thêm:
Máy tạo nhịp tim tạm thời: Vai trò, chức năng hoạt động, giá tiền
Máy tạo nhịp tim không dây được sử dụng phổ biến trong điều trị bệnh lý tim mạchMáy tạo nhịp tim điều trị cho đối tượng bệnh nhân nào?
1. Bệnh lý liên quan nút xoang (nút tạo nhịp chính của tim)
Bình thường nhịp tim sẽ do nút xoang điều khiển, khi nút xoang bị bệnh sẽ làm cho tim đập chậm hơn so với bình thường (bình thường nhịp tim dao động 60100 lần/phút ở người trưởng thành). Một số triệu chứng khi có bệnh lý ở nút xoang bao gồm hồi hộp, chóng mặt, ngất, gần ngất… Sử dụng máy tạo nhịp tim giúp tim được ổn định và hoạt động đạt hiệu quả.
2. Các bệnh liên quan đến đường dẫn truyền trong tim
Hệ thống dẫn truyền trong tim nếu bị bệnh sẽ làm xung động không thể truyền từ nút xoang đến các tế bào cơ tim ở thất, từ đó sẽ làm cho sự co bóp của tim chậm hơn so với bình thường. Máy tạo nhịp có khả năng điều chỉnh sự bất thường đó thông qua các dây điện cực gắn ở trong tim.
3. Bệnh nhân suy tim
Suy tim là tình trạng nghiêm trọng của các bệnh lý liên quan đến tim. Lúc này tim không còn đủ khả năng để bơm máu cung cấp cho cơ thể. Lắp máy tạo nhịp là giải pháp thường được sử dụng để cải thiện tình hình sức khỏe của bệnh nhân, giúp tim ổn định hơn.
Khi nào cần thực hiện đặt máy tạo nhịp tim?
Máy tạo nhịp tim được đặt vào cơ thể khi:
Bệnh nhân bị
gây ra các triệu chứng nghiêm trọng và nguy hiểm tới tính mạng như: Nhịp tim quá nhanh sẽ làm cho tim không đủ thời gian để lấy máu từ khoang tim cung cấp cho cơ thể dẫn đến bệnh nhân bị
,
; nhịp tim quá chậm thì cơ thể không đủ oxy để cung cấp cho các cơ quan làm cho người bệnh chóng mặt,
, choáng váng,…
Thuốc điều trị không có tác dụng hoặc gây tác dụng phụ: Một số bệnh nhân có hiện tượng kháng thuốc hoặc bị dị ứng khi sử dụng thuốc. Vì thế, bác sĩ thường khuyên đặt máy tạo nhịp tim để ổn định sức khỏe và điều trị rối loạn nhịp tim được an toàn hơn.
Rối loạn nhịp tim tái phát khi ngừng thuốc: Rối loạn nhịp tim có thể kiểm soát thông qua việc sử dụng thuốc. Tuy nhiên khi ngưng thuốc bệnh lại phát tán. Trong những trường hợp này, bác sĩ điều trị sẽ đề nghị bệnh nhân đặt máy tạo nhịp tim nhằm duy trì sự ổn định của tim và ngăn ngừa các biến chứng.
Bên cạnh đó, bác sĩ còn chỉ định một số trường hợp nên đặt máy tạo nhịp tim để phòng ngừa nguy cơ bị rối loạn nhịp tim đe dọa đến tính mạng, như: Người có tiền sử bệnh tim mạch gia đình đột tử, người đã từng bị ngưng tim cứu sống, ngất hay gần ngất liên quan đến loạn nhịp…
Các phương pháp tiếp cận đặt máy tạo nhịp tim
Hiện nay có 3 phương pháp tiếp cận để đặt máy tạo nhịp tim vào cơ thể người bệnh.
Trước khi bác sĩ đưa ra phương pháp điều trị, người bệnh sẽ được làm điện tâm đồ (ECG) để kiểm tra chức năng và hoạt động của tim. Sau đó, tùy thuộc vào mức độ bệnh và cấu tạo của loại máy tạo nhịp tim được cấu ghép vào cơ thể, bác sĩ sẽ chẩn đoán và lựa chọn một trong ba phương pháp phù hợp, gồm:
1. Đặt máy tạo nhịp tim qua ống thông
Để thực hiện phương pháp này, bác sĩ sẽ dùng thủ thuật đưa ống thông vào cơ thể người bệnh thông qua tĩnh mạch đùi về tim. Sau đó, máy tạo nhịp tim được đưa vào cơ thể qua ống thông này, đặt ở vị trí thích hợp của buồng tim. Phương pháp đặt máy tạo nhịp tim qua ống thông được sử dụng để đặt máy tạo nhịp tim không dây và thích hợp với các tình trạng bệnh đơn giản, liên quan đến một buồng tim. Quy trình này chỉ mất khoảng một giờ hoặc ít hơn.
2. Phương pháp tiếp cận qua tĩnh mạch
Bác sĩ tiếp cận các buồng tim thông qua tĩnh mạch chạy bên dưới xương đòn. Dưới màn soi huỳnh quang (một loại tia X), bác sĩ sẽ luồn dây dẫn qua tĩnh mạch đến tim. Một đầu dây dẫn sẽ được kết nối với vị trí thích hợp của tim. Đầu còn lại sẽ kết nối với thiết bị tạo nhịp tim, được đặt dưới da ngực, bên dưới xương đòn trái. Phương pháp này thường được sử dụng cho người lớn và mất khoảng từ 2 đến 5 giờ để thực hiện.
3. Phương pháp tiếp cận dựa trên phẫu thuật
Bác sĩ tạo một vết mổ nhỏ trên ngực của người bệnh và các dây dẫn sẽ được đưa vào qua vết mổ đó rồi gắn chúng vào thành ngoài tim. Tiếp đến, bác sĩ kết nối máy trợ tim với các dây dẫn này và đặt máy ở vị trí thích hợp trên vùng ngực bệnh nhân. Thủ thuật này mất khoảng từ 1-2 tiếng để hoàn thành.
Phẫu thuật là một trong các phương pháp tiếp cận đặt máy tạo nhịpBiến chứng của máy tạo nhịp tim có thể xảy ra
1. Phản ứng dị ứng
Phản ứng dị ứng là phản ứng bình thường hay xảy ra ở các bệnh nhân cấy máy tạo nhịp vào cơ thể. Phản ứng này là do cơ thể bị dị ứng với thuốc cản quang được sử dụng trong quy trình đặt máy hoặc dị ứng với một trong những vật liệu được sử dụng để chế tạo máy tạo nhịp tim như dây dẫn.
2. Nhiễm trùng ở vị trí máy tạo nhịp
Nhiễm trùng ở vị trí máy tạo nhịp khá nguy hiểm, diễn ra một cách tiềm ẩn mà bệnh nhân thường không chú ý. Đa số các trường hợp nhiễm trùng đều xảy ra ở 2 vị trí: Vết rạch khi tiến hành đặt máy vào cơ thể và vị trí các dây dẫn tiếp xúc với tim người bệnh. Tại vị trí nhiễm trùng này sẽ hình thành một lớp màng dính khiến cho việc điều trị khó khăn. Trong một số trường hợp, bác sĩ phải tháo bỏ toàn bộ máy tạo nhịp và dây dẫn để loại bỏ hoàn toàn tình trạng nhiễm trùng.
3. Hình thành cục máu đông
Cục máu đông được hình thành là do quá trình bóc tách các mạc, cân cơ để tạo túi máy hay do máu thoát ra từ các tĩnh mạch,
bị vỡ. Các cục máu đông này làm tắc nghẽn dòng máu lưu thông trong cơ thể. Để điều trị biến chứng này, bác sĩ sẽ cho bệnh nhân sử dụng thuốc làm loãng máu. (
)
4. Trục trặc ở máy tạo nhịp
Một số trục trặc có thể xảy ra ở máy tạo nhịp tim khi đặt máy vào cơ thể như: Dây dẫn của máy bị đứt, ngừng hoạt động hoặc di chuyển lệch khỏi vị trí được đặt ban đầu. Dây bị lệch có thể làm tắc mạch máu hoặc
hay làm thủng các thành tim. Nếu gặp phải tình trạng này, bệnh nhân nên đến gặp bác sĩ để có phương pháp hỗ trợ điều trị ngay.
5. Rối loạn nhịp tim
Rối loạn nhịp tim sau khi đặt máy tạo nhịp vào cơ thể có thể bắt nguồn từ sự nhiễu sóng điện từ do các nguồn phát sóng từ bên ngoài.
Những lưu ý để người bệnh sống chung với máy tạo nhịp
Máy tạo nhịp tim có thể cải thiện chất lượng cuộc sống cho những bệnh nhân gặp các bệnh lý về tim. Khi đặt máy tạo nhịp tim vào bên trong cơ thể, bệnh nhân cần lưu ý các vấn đề sau:
Đến gặp bác sĩ định kỳ để kiểm tra sức khỏe của bản thân đồng thời kiểm tra quá trình hoạt động, chất lượng pin và dây dẫn của máy. Thường xuyên cập nhật và nâng cấp phần mềm của thiết bị để nâng cao độ an toàn và chất lượng hoạt động của máy.
Uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo cơ thể được phục hồi tốt sau quá trình gắn máy tạo nhịp. Bên cạnh đó, thuốc còn có tác dụng phối hợp với máy tạo nhịp tim giúp tim hoạt động ổn định hơn.
Luôn mang theo thẻ ghi chép máy tạo nhịp bên người: Trong thẻ chứa đầy đủ các thông tin về bác sĩ điều trị, số điện thoại liên hệ khi xảy ra các trường hợp khẩn, các thông số của máy tạo nhịp tim, thời gian cấy máy vào cơ thể người bệnh,… giúp các bác sĩ có hướng xử lý kịp thời, tiết kiệm được thời gian tìm hiểu thông tin về tiền sử bệnh khi bệnh nhân phải cấp cứu khẩn cấp.
Thực hiện chế độ ăn uống và vận động thể chất phù hợp: Chế độ ăn uống khoa học sẽ giúp bệnh nhân mau phục hồi sức khỏe, bổ sung chất dinh dưỡng, hạn chế được các biến chứng. Bên cạnh đó, bệnh nhân nên vận động vừa sức, tránh các hoạt động mạnh, chạy bộ, tập các bài tập thể dục nặng,… để đảm bảo sức khỏe bản thân và hiệu quả của máy.
Tránh tiếp xúc với các thiết bị có khả năng nhiễu sóng cao như: Điện thoại, máy nghe nhạc, máy phát điện, máy chụp cộng hưởng từ, các thiết bị có từ trường mạnh,… để đảm bảo độ chính xác cho máy, tránh các trường hợp gián đoạn xảy ra.
Đến gặp bác sĩ điều trị ngay khi cơ thể có các biểu hiện khó chịu, khó thở, chóng mặt, choáng, ngất,…
Uống thuốc theo chỉ định sau khi lắp máy tạo nhịp giúp cơ thể phục hồi tốt sau tổn thươngMột số câu hỏi thường gặp về máy tạo nhịp tim
1. Pin của máy tạo nhịp tim có cần thay không?
Pin của máy tạo nhịp tim cần phải thay khi có hiện tượng cạn pin. Thời gian sử dụng của pin còn phụ thuộc vào từng loại máy và tần suất hoạt động hỗ trợ tim cho bệnh nhân. Đa số pin của các loại máy thường sử dụng được trong khoảng từ 10 15 năm. Bệnh nhân cần kiểm tra định kỳ theo lời dặn của bác sĩ để có thể dự báo được thời gian pin sắp ngừng hoạt động và tiến hành phẫu thuật để thay pin.
2. Máy tạo nhịp tim hoạt động trong bao lâu?
Máy tạo nhịp tim hoạt động được trong bao lâu? Còn tùy thuộc vào từng loại máy, cấu tạo và chất lượng của máy. Nếu máy tạo nhịp tim hết pin hay có vấn đề trục trặc kỹ thuật thì bệnh nhân cần tiến hành phẫu thuật thay máy ngay để đảm bảo an toàn cho sức khỏe. Phẫu thuật thay máy mới thường nhanh hơn lúc đặt máy lần đầu và thời gian bệnh nhân hồi phục sức khỏe cũng sớm hơn.
3. Người sử dụng máy tạo nhịp tim có kéo dài tuổi thọ không?
Tuổi thọ của người sử dụng máy tạo nhịp tim có kéo dài không phụ thuộc vào nhiều yếu tố đặc biệt là tình trạng sức khỏe và độ tuổi mà bệnh nhân thực hiện cấy ghép máy tạo nhịp. Tuy nhiên, theo thống kê những bệnh nhân ít bệnh lý nền và ít lo ngại về tình hình sức khỏe của bản thân có cơ hội sống lâu hơn và có tuổi thọ gần như tương đương với người bình thường.
4. Khi nào nên gặp bác sĩ?
Người bệnh nên đến gặp bác sĩ điều trị ngay nếu gặp phải các trường hợp sau:
Cảm thấy khó chịu, nhịp tim bất thường, lúc đập nhanh, lúc đập chậm mặc dù đã được cấy ghép máy tạo nhịp tim vào cơ thể.
Có các triệu chứng khó thở, chóng mặt, ngất xỉu,… và có các biểu hiện giống tình trạng trước khi được cấy máy tạo nhịp tim.
Sử dụng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ. Nếu hết thuốc hay có tình trạng kháng thuốc, sử dụng thuốc không đạt hiệu quả cần đến gặp bác sĩ ngay để thăm khám kịp thời.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ theo lịch tái khám và lời dặn của bác sĩ để đảm bảo sức khỏe ổn định, máy tạo nhịp hoạt động bình thường.
Bệnh nhân nên đến gặp bác sĩ khi có các triệu chứng chóng mặt, choáng váng,…
Tim là cơ quan quan trọng chịu trách nhiệm bơm máu, cung cấp oxy và các chất dinh dưỡng nuôi cơ thể. Vì thế việc tầm soát và điều trị kịp thời các bệnh lý liên quan đến tim mạch là hết sức cần thiết, góp phần bảo vệ trái tim luôn khỏe mạnh.
Hiện nay,
, Bệnh viện Đa khoa
sở hữu thiết bị hiện đại, tiên tiến cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, giỏi chuyên môn sẽ tư vấn, hỗ trợ bạn điều trị và phòng ngừa các bệnh lý về tim mạch, tránh các biến chứng, bảo vệ sức khỏe của bạn tốt hơn.
Nếu có nhu cầu đặt lịch khám, tư vấn và điều trị tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quý khách hàng xin vui lòng liên hệ:
Máy tạo nhịp tim là một phát minh hữu ích giúp bệnh nhân mắc các bệnh lý tim mạch duy trì sự sống, cải thiện tình trạng sức khỏe. Hy vọng bài viết này sẽ cung cấp nhiều thông tin hữu ích giúp bạn hiểu hơn về các loại máy tạo nhịp tim cũng như tác dụng, vai trò và cơ chế hoạt động.