Các xét nghiệm tiểu đường cần thực hiện
Xét nghiệm tiểu đường giúp đánh giá đường huyết, phát hiện sớm những bất thường liên quan đến đái tháo đường và xác định nguy cơ mắc bệnh ở người có yếu tố nguy cơ. Chủ động kiểm tra định kỳ, kết hợp điều chỉnh chế độ ăn, vận động và lối sống phù hợp có thể hỗ trợ phòng ngừa bệnh tiến triển cũng như giảm nguy cơ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm.
Ngày càng nhiều người mắc bệnh tiểu đường
Năm 2021 đánh dấu một cột mốc đáng buồn về lĩnh vực sức khỏe:
đã trở thành đại dịch toàn cầu. Cách đây 100 năm, Insulin – loại thuốc giúp ức chế bệnh tiểu đường – được phát hiện… nhưng cho đến nay, tỷ lệ người cần dùng đến thuốc này vẫn ngày càng gia tăng.
Việc thu nạp quá nhiều thực phẩm chứa đường khiến cho tỷ lệ người mắc bệnh tiểu đường đang ngày càng tăng cao trên toàn thế giớiTheo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), năm 2024 có khoảng 589 triệu người trưởng thành từ 20-79 tuổi trên toàn thế giới mắc đái tháo đường, tương đương gần 1 trong 9 người. Dự báo đến năm 2050, con số này sẽ tăng lên khoảng 853 triệu người, tương đương 1 trong 8 người trưởng thành. (
)
Thạc sĩ bác sĩ Trần Nguyễn Quỳnh Trâm, khoa Nội tiết, BVĐK Tâm Anh TP.HCM cảnh tỉnh: bệnh tiểu đường để lại nhiều biến chứng, đau tim, suy tim, đột quỵ, suy thận, mu mat, thậm chí tử vong. Đặc biệt, biến chứng tim mạch là nguyên nhân gây tử vong ở người mắc bệnh tiểu đường. Vì thế, việc xét nghiệm sớm để dự đoán trước tương lai mắc bệnh càng trở nên quan trọng.
Dịch COVID-19 làm tăng nguy cơ biến chứng nặng ở người bệnh tiểu đường
Cả nhân loại vẫn đang gồng mình chống lại tác động tiêu cực về sức khỏe, kinh tế gây ra bởi dịch COVID-19. Đặc biệt, loại
mới có khả năng siêu đột biến “chưa từng có”, tốc độ lây nhiễm mạnh hơn khoảng 500% so với biến thể Delta, thậm chí né tránh miễn dịch và vô hiệu hóa cả vaccine. Tính đến ngày 03/12, số ca tử vong vì đại dịch trên thế giới là 5.234.183; riêng Việt Nam đã hơn 25.658 ca. Phần đông trong số đó là những người không may mắc sẵn các bệnh lý nền. Và, người mắc bệnh tiểu đường là đối tượng nguy cơ khi nhiễm SARS-CoV-2.
Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), khoảng 40% người tử vong do COVID-19 tại Mỹ trong giai đoạn đầu đại dịch có mắc đái tháo đường. Đại dịch cũng gây nhiều khó khăn cho việc quản lý bệnh; một khảo sát của ADA ghi nhận khoảng 1/4 người mắc đái tháo đường gặp khó khăn trong kiểm soát đường huyết. Bên cạnh đó, các nghiên cứu trong thời kỳ COVID-19 ghi nhận sự gia tăng số trẻ em nhập viện do đái tháo đường tuýp 2 mới khởi phát, cho thấy vấn đề đái tháo đường ở người trẻ cần được quan tâm nhiều hơn. (
)
Đặc biệt, SARS-CoV-2 phát triển mạnh hơn khi lượng đường trong máu cao. Khi bị viêm nhiễm, lượng đường trong máu của người tiểu đường càng tăng cao, dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm. Ngoài nhiễm COVID-19, người bệnh đái tháo đường còn dễ mắc các bệnh lý khác như nhiễm trùng da, lao phổi, nhiễm trùng tiết niệu (nam), nhiễm nấm âm đạo (nữ).
Do đó, tầm soát bệnh định kỳ thông qua các xét nghiệm và phát hiện sớm nguy cơ trước khi xuất hiện các triệu chứng có thể giúp giảm thiểu các biến chứng gây ra.
Các xét nghiệm tiểu đường cần thực hiện
Bác sĩ BVĐK Tâm Anh chia sẻ: “Các xét nghiệm cơ bản để xác định sớm bệnh tiểu đường bao gồm: xét nghiệm đường máu lúc đói, đo HbA1C, kiểm tra dung nạp glucose….”. Do đó, người trên 30 tuổi nếu thừa cân, béo phì nên tầm soát bệnh tiểu đường mỗi năm.
Các xét nghiệm cơ bản giúp xác định những dấu hiệu sớm và dự báo trước tương lai mắc bệnh1. Xét nghiệm HbA1C
đo mức đường huyết trung bình của bạn trong 2 hoặc 3 tháng qua. A1C dưới 5,7% là bình thường, từ 5,7 đến 6,4% cho thấy bạn bị tiền tiểu đường và 6,5% trở lên cho thấy bạn bị tiểu đường.
2. Xét nghiệm đường máu lúc đói
Thực hiện xét nghiệm đường máu lúc đói tại thời điểm sau ăn 8 giờ, hoặc qua 1 đêm. Kết quả cho ra mức đường huyết lúc đói là 99 mg/ dL hoặc thấp hơn là bình thường, 100 đến 125 mg/ dL là tiền tiểu đường và 126 mg/ dL hoặc cao hơn là đã mắc bệnh tiểu đường.
3. Xét nghiệm dung nạp glucose
Phương pháp này đo lượng đường trong máu của bạn trước và sau khi bạn uống chất lỏng có chứa glucose. Bạn sẽ không ăn gì trong đêm trước khi xét nghiệm (khoảng 8 tiếng) để lấy máu xác định mức đường huyết lúc đói. Sau đó, bạn sẽ uống chất lỏng và kiểm tra lượng đường trong máu 1 giờ, 2 giờ và có thể 3 giờ sau đó. Sau 2 giờ, lượng đường trong máu từ 140 mg/ dL trở xuống được coi là bình thường, 140 đến 199 mg/ dL là bị tiền tiểu đường và 200 mg/ dL hoặc cao hơn là bị tiểu đường.
4. Xét nghiệm lượng đường trong máu ngẫu nhiên
Phương pháp này đo lượng đường trong máu tại thời điểm kiểm tra. Bạn có thể làm xét nghiệm này bất cứ lúc nào và không cần nhịn ăn. Mức đường huyết từ 200 mg/ dL trở lên nghĩa là đã mắc bệnh tiểu đường.
Kết luậnHbA1CXét nghiệm đường máu lúc đóiXét nghiệm dung nạp glucoseXét nghiệm lượng đường trong máu ngẫu nhiênTiểu đường6.5% trở lên126 mg/dL trở lên200 mg/dL trở lên200 mg/dL trở lênTiền tiểu đường5.7 – 6.4%100 – 125 mg/dL140 – 199 mg/dLNABình thườngDưới 5.7%Dưới 100 mg/dLDưới 140 mg/dLNALưu ý: Kết quả cho bệnh tiểu đường thai kỳ có thể khác nhau. Hỏi bác sĩ xem kết quả của bạn có ý nghĩa gì nếu bạn kiểm tra bệnh tiểu đường thai kỳ.
Nguồn:
Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ
.
Nếu bác sĩ cho rằng bạn mắc bệnh tiểu đường loại 1, bạn cũng có thể được xét nghiệm máu để tìm tự kháng thể (chất cho biết cơ thể bạn đang tự tấn công) thường có ở bệnh tiểu đường loại 1 nhưng không có ở người tiểu đường loại 2. Bạn có thể xét nghiệm nước tiểu để tìm xeton (được tạo ra khi cơ thể đốt cháy chất béo để lấy năng lượng), đây cũng là dấu hiệu cho thấy bệnh tiểu đường loại 1 thay vì loại 2.
5. Xét nghiệm sàng lọc glucose
Phương pháp này đo lượng đường trong máu tại thời điểm bạn được kiểm tra. Bạn sẽ uống một chất lỏng có chứa glucose và sau đó 1 giờ, máu của bạn sẽ được lấy để kiểm tra lượng đường trong máu. Kết quả bình thường là 140 mg/ dL hoặc thấp hơn. Nếu cao hơn 140 mg/ dL, bạn sẽ cần phải thực hiện bài kiểm tra dung nạp glucose.
Xét nghiệm máu mới giúp dự đoán bệnh tiểu đường loại 2 sớm đến gần 20 năm
Nếu xét nghiệm sớm giúp chẩn đoán sớm bệnh tiểu đường thì việc dự báo khả năng mắc bệnh từ trước đó cả gần 20 năm giúp bạn có thể chặn đứng nguy cơ bệnh tiểu đường “ghé thăm”.
Các nhà khoa học tại Đại học Lund, Thụy Điển, phát hiện nồng độ protein follistatin trong máu cao có liên quan đến nguy cơ phát triển đái tháo đường type 2 trong tương lai và có khả năng dự báo nguy cơ bệnh sớm tới 19 năm trước khi khởi phát. Mối liên quan này vẫn được ghi nhận sau khi xem xét các yếu tố như tuổi, chỉ số khối cơ thể (BMI), đường huyết lúc đói, chế độ ăn và mức độ hoạt động thể lực. (
)
Follistatin là protein chủ yếu được tiết từ gan và tham gia điều hòa chuyển hóa. Nghiên cứu cho thấy nồng độ follistatin cao có liên quan đến kháng insulin ở mô mỡ, tăng giải phóng acid béo tự do và tích tụ lipid tại gan, qua đó có thể góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ và đái tháo đường type 2. Các nhà nghiên cứu cho rằng follistatin có tiềm năng trở thành một dấu ấn sinh học giúp đánh giá nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 trong tương lai, nhưng vẫn cần thêm nghiên cứu trước khi áp dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng. (
)
Xét nghiệm sớm nguy cơ mắc bệnh là cách đơn giản giúp phòng bệnh và tiết kiệm chi phíĐể đăng ký khám bệnh và thực hiện các xét nghiệm tầm soát bệnh tiểu đường, khách hàng có thể thực hiện bằng các cách sau đến khám trực tiếp tại bệnh viện, đăng ký qua số hotline 024 3872 3872 (Hà Nội) – 028 7102 6789 (TP.HCM).
Trung tâm Xét nghiệm,
được đầu tư xây dựng khang trang, bố trí hệ thống trang thiết bị hiện đại và đồng bộ, đạt tiêu chuẩn An toàn sinh học cấp 2. Đồng thời, các dịch vụ xét nghiệm được thực hiện bằng hệ thống trang thiết bị, máy móc hiện đại nhất thế giới như: Hệ thống máy Sysmex XN1000, Sysmex cs-1600 (Bộ phận Huyết học – Truyền máu); Hệ thống máy Roche Cobas 6000; Hệ thống máy nước tiểu Roche Cobas u701, u601, u411; Máy khí máu Roche Cobas b211; Hệ thống quản lý phòng xét nghiệm Cobas Inifity (Bộ phận Hóa sinh – Miễn dịch); Máy cấy máu, Máy định danh – Kháng sinh đồ tự động Vitek II Compact, Máy nhuộm Gram (Bộ phận Vi sinh – Ký sinh trùng), Máy tách chiết, Máy PCR… (Bộ phận Sinh học phân tử).