Nghệ sĩ nhiếp ảnh Quang Phùng qua đời
Nghệ sĩ Quang Phùng, đại thụ của nhiếp ảnh Việt Nam, qua đời ở tuổi 94, để lại nhiều tác phẩm ghi dấu vẻ đẹp Hà Nội.
Ông qua đời ngày 20/8 do tuổi cao, sức yếu. Theo Nghệ sĩ Ưu tú Trần Hùng, người có nhiều năm gắn bó với ông, sức khỏe nhiếp ảnh gia Quang Phùng suy giảm hơn một năm qua. Trước đó, ở tuổi ngoài 90, ông vẫn cầm máy rong ruổi khắp phố phường, ghi lại những khoảnh khắc đời thường của Hà Nội.
Trong ký ức của Nghệ sĩ Ưu tú Trần Hùng, nhiếp ảnh gia Quang Phùng là người điềm đạm, sống tử tế. "Nhắc đến ông, tôi nhớ nhất nụ cười hồn hậu, dường như không bị thời gian làm phai dấu. Cả đời ông yêu cái đẹp và khát khao đi tìm cái đẹp", ông Trần Hùng nói.
Ông sinh năm 1932 trong một gia đình trí thức ở Hà Nội. Đầu những năm 1950, ông tham gia các phong trào Cứu quốc dành cho học sinh, sinh viên. Nhờ giỏi ngoại ngữ và biết đánh máy chữ, ông có thời gian hỗ trợ Ủy ban Quốc tế về Giám sát và Kiểm soát tại Việt Nam, trong đó đảm nhiệm việc ghi lại hình ảnh quân đội Pháp trong những ngày cuối cùng trước khi rút khỏi Hà Nội.
Nhiếp ảnh gia Quang Phùng tại nhà riêng, năm 2025. Ảnh: Xuân Chính
Ngày 10/10/1954, ông thuộc số ít người cầm máy ghi lại khoảnh khắc đoàn quân chiến thắng tiến về tiếp quản thủ đô Hà Nội. Một năm sau, ông chính thức làm việc tại Ủy ban Quốc tế về Giám sát và Kiểm soát tại Việt Nam. Ông từng có thời gian công tác tại Nhật Bản, đồng thời dịch một số tư liệu quý về văn hóa Nhật sang tiếng Việt.
Năm 1970, ông chuyển công tác về Bộ Ngoại giao. Trong những năm làm việc tại đây, ông ghi lại nhiều sự kiện đáng nhớ, trong đó có loạt ảnh về chiến thắng Điện Biên Phủ trên không năm 1972 và chuyến thăm Hà Nội của minh tinh Mỹ Jane Fonda.
Hồ Gươm là một trong những đề tài ông dành nhiều tình cảm nhất. Qua ống kính Quang Phùng, hàng cây ven hồ, mặt nước, những gánh hàng rong, người lao động hay những góc phố đổi thay theo từng mùa đều mang một vẻ sống động, gần gũi.
Bức ảnh "Những đứa trẻ bên Hồ Gươm" được nghệ sĩ nhiếp ảnh Quang Phùng chụp vào sáng 10/10/1954. Ảnh: Tư liệu
Theo Nghệ sĩ Ưu tú Trần Hùng, ông không chỉ ghi lại vẻ đẹp bình dị, thanh lịch mà còn âm thầm lưu giữ những chuyển động của thành phố qua nhiều thời kỳ. Một trong những bức ảnh khiến Trần Hùng ấn tượng là một gốc cây cổ thụ bên Hồ Gươm cắm đầy ống kim tiêm vào những năm 1990. Bức ảnh không chỉ phản ánh một góc đời sống đô thị khi ấy mà còn cho thấy cách Quang Phùng nhìn thẳng vào những vấn đề gai góc của thành phố, thay vì chỉ tìm kiếm vẻ đẹp dễ thấy.
Năm 2011, ông ra mắt sách ảnh Dạo quanh Hồ Gươm, tuyển gần 100 tác phẩm được chọn từ hàng nghìn bức ảnh ông chụp về đề tài này. Năm 2013, ông được trao Giải thưởng Lớn - Vì tình yêu Hà Nội của Giải thưởng Bùi Xuân Phái, tôn vinh đóng góp bền bỉ của ông khi ghi lại những khoảnh khắc lịch sử hay cảnh sống đời thường của thủ đô qua hàng nghìn bức ảnh có giá trị.
Ngoài nhiếp ảnh, ông còn từng dịch Con đường sấm sét của nhà văn Nam Phi Peter Abrahams, một trong những cuốn sách nổi tiếng thập niên 1980.
Hà Thu