Dạ chào bác sĩ. Cuối năm 2025 thì em có bị bé mèo nhà dùng móng bấu dô ngón tay, cảm giác đau điếng lên và không chảy máu. Bé bấu tay em để bú sữa bình, em nhặt bé từ lúc bé cỡ 3-4 tuần tuổi ngoài đường, tới lúc bấu ngón tay chắc được cỡ 2 tháng tuổi, trong quá trình đem về ...
Núi, 20 tuổi, Mỹ Tho
BS.CKI Nguyễn Lê Nga
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus dại ở chó, mèo thường có trong nước bọt khoảng 3–7 ngày, tối đa 10 ngày trước khi con vật xuất hiện triệu chứng và tiếp tục tồn tại trong thời kỳ phát bệnh. Do đó, chó hoặc mèo khỏe mạnh trong suốt 10 ngày sau khi cắn hoặc cào được xem là không có khả năng lây truyền virus dại tại thời điểm gây ra vết thương.
Trong trường hợp này, mèo vẫn sinh hoạt bình thường đến ngày thứ 17 sau khi bấu bạn, tức đã vượt qua thời gian theo dõi 10 ngày. Việc mèo im lặng rồi chết vào tối ngày thứ 17 có thể xuất phát từ một nguyên nhân khác, nhưng không làm thay đổi đánh giá đối với lần tiếp xúc trước đó: tại thời điểm bấu vào tay, mèo không ở giai đoạn có khả năng truyền bệnh dại.
Bên cạnh đó, thời gian ủ bệnh ở người thông thường là từ 1-3 tháng sau phơi nhiễm, hiếm có trường hợp thời gian ủ bệnh ngắn dưới 9 ngày hoặc dài tới một vài năm. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào tình trạng nặng nhẹ của vết cắn, vị trí của vết cắn có liên quan đến nơi có nhiều dây thần kinh, khoảng cách từ vết cắn đến não, số lượng virus xâm nhập.
Bạn bắt đầu tiêm vaccine vào ngày thứ 14 sau sự việc bị mèo bấu và đến nay đã tiêm tổng cộng 7 mũi. Như vậy, xét riêng lần mèo bấu cách đây 9 tháng, bạn đã được tiêm phòng đầy đủ. Bạn nên giữ toàn bộ giấy xác nhận 7 mũi và không tiêm thêm tùy ý.
Nếu sau này bị chó/mèo cắn hoặc cào làm rách da, hãy rửa dưới vòi nước với xà phòng trong khoảng 15 phút, sát khuẩn bằng cồn 45 đến 70 độ hoặc cồn i-ốt và đến cơ sở tiêm chủng, mang theo lịch tiêm cũ. Người đã hoàn thành lịch tiêm vaccine dại hợp lệ thường chỉ cần xử trí theo phác đồ dành cho người đã tiêm trước đó, gồm 2 liều vào ngày 0 và 3, không dùng huyết thanh kháng dại. Bác sĩ sẽ xác nhận dựa trên loại vaccine, ngày tiêm và phác đồ thực tế.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Nghỉ lễ vừa rồi, tôi xuống quê nội chơi thì bị chó táp vào gót chân, rướm máu thôi nên có rửa qua nước sạch và bôi dầu gió. Ông tôi nói chó nhà đã tiêm vaccine ở phường rồi nhưng tôi lo quá. Giờ cũng đã 4 ngày sau khi bị cắn, tôi còn tiêm vaccine dại được không và tiêm mấy mũi ạ? ...
Mai Xuân, 26 tuổi, Sóc Trăng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra, lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật mắc bệnh thông qua vết cắn, cào hoặc khi tiếp xúc với vùng da tổn thương. Virus dại có thể xâm nhập vào vết thương hở, dù là nhỏ hay lớn. Trường hợp của bạn bị chó cắn rướm máu, vết thương không sâu vẫn có thể lây truyền virus dại.
Thời gian ủ bệnh dại ở người thông thường từ 1-3 tháng sau phơi nhiễm, hiếm khi có trường hợp thời gian ủ bệnh ngắn dưới 9 ngày hoặc dài tới một vài năm, tùy thuộc vào tình trạng nặng, nhẹ và vị trí của vết cắn. Bệnh hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị, khi đã khởi phát triệu chứng, gần 100% người và động vật tử vong. Biện pháp phòng bệnh duy nhất là vaccine và huyết thanh phòng dại.
Do đó, bạn cần lưu ý không bỏ lỡ thời điểm can thiệp sau phơi nhiễm. Bạn đã bị cắn hơn 4 ngày, nên đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng gần nhất càng sớm càng tốt để được bác sĩ tư vấn và chỉ định các mũi tiêm phòng dại.
Hiện Việt Nam có hai loại ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Người bị động vật cắn, cào tiêm với phác đồ 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào các ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Vaccine được sản xuất theo công nghệ mới, không chứa các tế bào thần kinh nên không ảnh hưởng trí nhớ, thần kinh.
Trong thời gian tiêm, bạn nên theo dõi con vật, nếu chúng còn sống 10 ngày sau khi cắn, cào, bác sĩ có thể căn cứ vào tình trạng vết thương để chỉ định dừng tiêm. Vaccine lúc này vẫn có hiệu quả phòng bệnh. Ở những lần bị động vật cắn, cào sau, bạn chỉ cần tiêm thêm 2 mũi và không cần dùng huyết thanh kháng dại.
Ngoài ra, khi bị động vật cắn, cào, liếm, trước hết bạn cần rửa sạch vết thương bằng nước sạch và xà phòng dưới vòi nước trong ít nhất 15 phút. Sau đó, tiếp tục sát trùng bằng cồn 45-70% hoặc cồn i-ốt để giảm thiểu lượng virus dại tại vị trí vết cắn. Ngoài ra, bạn không nên khâu hoặc băng kín vết thương vì điều này có thể làm virus dại thâm nhập vào cơ thể nhanh hơn, gây nhiễm trùng nặng.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Con gái tôi vừa sinh được 5 ngày, sinh non 31 tuần nên sức khỏe hơi yếu. Tôi sợ bé bị hành sốt, mệt nên đắn đo không biết có nên cho tiêm kháng thể đơn dòng phòng RSV không, cần lưu ý gì không ạ?
Nguyễn Văn Huy, 29 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản, viêm phế quản và viêm phổi ở trẻ nhỏ. RSV có thể khiến trẻ sinh non bị suy hô hấp cấp, xẹp phổi, tràn khí màng phổi, bội nhiễm vi khuẩn... Bệnh do RSV gây ra còn có khả năng để lại di chứng lâu dài như xơ phổi, suy giảm chức năng hô hấp, khò khè tái phát hoặc hen phế quản mạn tính.
Hiện Việt Nam đã có kháng thể đơn dòng Nirsevimab (Beyfortus) của do Sanofi đưa về, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi. Giải pháp này giúp giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện, điều trị tích cực do viêm phổi, viêm tiểu phế quản liên quan RSV, đồng thời giảm gần 70% nguy cơ nhập viện do nhiễm trùng đường hô hấp nói chung. Hiệu quả bảo vệ của kháng thể đơn dòng kéo dài, trùng với giai đoạn trẻ dễ bị tổn thương nhất.
Khi tiêm cho trẻ, kháng thể đơn dòng có mặt ngay trong máu và có khả năng nhận diện, ngăn chặn không cho virus xâm nhập vào tế bào cũng như gây bệnh cho cơ thể. Nhờ đó, trẻ được bảo vệ ngay lập tức, không phụ thuộc vào sự trưởng thành của hệ miễn dịch. Với bệnh có thể diễn tiến nhanh thành viêm phổi, viêm tiểu phế quản, hiệu quả bảo vệ sớm có ý nghĩa quyết định trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện cho trẻ.
Nirsevimab là kháng thể đơn dòng được tạo ra từ tế bào của người nên độ an toàn cao, ít gây phản ứng sau khi tiêm. Do đó, bé nhà bạn sinh non lúc 31 tuần, vẫn có thể tiêm được kháng thể đơn dòng. Lịch tiêm, liều lượng tùy theo độ tuổi và cân nặng của trẻ. Kháng thể tiêm một mũi duy nhất cho trẻ từ 1 ngày tuổi đến dưới 12 tháng tuổi: liều 0,5 ml với trẻ dưới 5 kg, 1 ml với trẻ từ 5 kg trở lên. Trẻ 12-24 tháng tuổi tiêm hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai vị trí khác nhau.
Trẻ sinh non có sức khỏe và hệ miễn dịch yếu hơn những trẻ khỏe mạnh, cần được tiêm kháng thể đơn dòng RSV càng sớm càng tốt. Trẻ đủ điều kiện sức khỏe nên được tiêm trước khi xuất viện theo chỉ định của bác sĩ. Trường hợp chưa được tiêm khi xuất viện, bạn vẫn có thể đưa bé đi tiêm bổ sung. Vì vậy bạn hãy đưa bé đi tiêm sớm nhất có thể.
Trước khi tiêm, bé sẽ được bác sĩ chuyên khoa khám để đánh giá tình trạng sức khỏe, cân nặng, tiền sử dị ứng, bệnh lý nền, từ đó chỉ định loại kháng thể và liều tiêm phù hợp. Nếu trẻ đang sốt cao, mắc bệnh cấp tính hoặc bệnh mạn tính chưa ổn định thì có thể hoãn tiêm cho đến khi sức khỏe ổn định. Sau khi tiêm kháng thể, trẻ được theo dõi phản ứng cấp tính ít nhất 30 phút. Khi về nhà, phụ huynh tiếp tục theo dõi sát sức khỏe của trẻ trong 24-48 giờ tiếp theo. Các yếu tố cần lưu ý bao gồm nhịp thở, nhiệt độ cơ thể, biểu hiện da toàn thân và vùng da xung quanh vết tiêm.
Phụ huynh không đắp lá, bôi dầu, dán cao, xoa rượu hay chườm nóng lên vết tiêm của trẻ vì dễ gây nhiễm trùng. Hãy giữ vùng tiêm luôn sạch sẽ và khô ráo. Nếu thấy vết tiêm của trẻ sưng đỏ, phụ huynh có thể chườm mát nhẹ nhàng xung quanh bằng khăn sạch. Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Con tôi 4 tuổi, sắp tựu trường mà lại mắc tay chân miệng. Hiện tại bé chỉ nóng sốt nhẹ, phát ban đã giảm nhưng vẫn còn vài vết. Vậy có đi học lại được chưa bác sĩ? Khi nào có vaccine tay chân miệng ạ? Con đã bị 2 lần vậy còn tiêm được không ạ?
Lê Ngọc Đạt, 39 tuổi, Đống Đa, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Trẻ mắc tay chân miệng cần nghỉ học ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh. Trẻ chỉ nên trở lại lớp khi hết loét miệng và các phỏng nước, không còn sốt, ăn uống và sinh hoạt bình thường. Nếu các vết còn lại chỉ là dấu ban mờ trên da đã lành, bạn cần phân biệt với phỏng nước, vết loét chưa khỏi hoặc có thể cho bé tái khám để đánh giá trước khi trở lại lớp.
Nếu trẻ vẫn đang bệnh, việc đưa trẻ đi học có thể làm lây virus cho trẻ khác. Lý do là virus tồn tại trong dịch tiết mũi họng, nước bọt, phân, dễ phát tán qua ho, hắt hơi, tiếp xúc trực tiếp hoặc bám trên bề mặt đồ vật.
Tay chân miệng là bệnh virus cấp tính, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc, do nhiều loại virus đường ruột gây ra, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16, A6, A10 và Enterovirus 71 (EV71). Sau khi khỏi bệnh, cơ thể thường chỉ tạo miễn dịch đặc hiệu với virus đã gây ra lần nhiễm đó, trong khi khả năng bảo vệ chéo với các loại virus khác rất hạn chế. Do đó, trẻ từng mắc bệnh vẫn có thể mắc lại khi tiếp xúc với một loại virus khác.
Tháng 3 năm nay, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã cấp phép lưu hành vaccine Envacgen tại Việt Nam. Vaccine được hãng dược phẩm Substipharm Biologics (Thuỵ Sỹ) sở hữu, sản xuất theo công nghệ hiện đại, đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về chất lượng, tính an toàn và sinh miễn dịch tốt. Vaccine tay chân miệng sẽ sớm được đưa về Việt Nam và triển khai tiêm cho trẻ. Với vai trò là đối tác chiến lược với Substipharm Biologics, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang đẩy nhanh các thủ tục để sớm triển khai vaccine tại Việt Nam.
Vaccine được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng Enterovirus 71 (EV71), chủng virus gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm nhất liên quan đến phần lớn các ca bệnh nặng và tử vong tại nước ta trong thời gian qua. Kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 trên hơn 3.000 trẻ em tại Đài Loan và Việt Nam cho thấy, vaccine có hiệu lực bảo vệ lên đến gần 97% với chủng EV71 và khả năng bảo vệ chéo với các kiểu gen đang lưu hành tại Việt Nam như B5, C4, duy trì miễn dịch kéo dài.
Do đó, bé nhà bạn đã nhiễm chủng EV71 vẫn có thể tiêm vaccine để phòng tái nhiễm. Bạn có thể để lại thông tin theo mẫu dưới đây để được VNVC hỗ trợ kịp thời: https://vnvc.vn/dang-ky-nhan-thong-tin-vac-xin-tay-chan-mieng/
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Nhờ bác sĩ tư vấn giúp tôi vaccine phòng RSV cho người cao tuổi với. Tôi muốn dẫn ông bà nay đã 70 tuổi đi tiêm, mà họ sợ tuổi này tiêm vaccine không còn hiệu quả. Cảm ơn bác sĩ!
Lâm Minh Tùng, 40 tuổi, Phường Gia Định, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus hợp bào hô hấp (RSV) là virus ác tính phổ biến gây viêm tai giữa, viêm phổi, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản nặng, suy hô hấp cấp khiến trẻ dưới 2 tuổi và người cao tuổi phải nhập viện, thậm chí tử vong. Ở người cao tuổi, đặc biệt khi có bệnh nền như tim mạch, COPD, đái tháo đường, suy thận... nếu mắc bệnh do RSV thường diễn tiến nhanh, dễ biến chứng nặng làm tăng nguy cơ tử vong và trầm trọng thêm các bệnh nền đang mắc.
Ông bà bạn hiện đã 70 tuổi, vẫn có thể phòng hiệu quả virus RSV bằng vaccine. Với người cao tuổi, hiện Việt Nam có vaccine Abrysvo của Pfizer (Mỹ, sản xuất tại Bỉ) và vaccine Arexvy của GSK (Anh). Abrysvo chỉ định tiêm mũi duy nhất cho phụ nữ mang thai từ tuần 24-36 để truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ và người từ 60 tuổi trở lên. Với người cao tuổi, vaccine này được chứng minh giúp giảm tới 88,9% nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm phế quản do RSV trong năm đầu tiên, duy trì bảo vệ kéo dài. Còn vaccine của GSK có chất bổ trợ chuyên biệt, giúp nhận diện virus sớm và chính xác, từ đó phòng bệnh hiệu quả và bền vững ở người sức khỏe yếu, hệ miễn dịch lão hóa khi cao tuổi, mắc bệnh mạn tính. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra, vaccine đạt hiệu quả bảo vệ hơn hơn 82% ở người trên 60 tuổi, gần 95% ở người có ít nhất một bệnh nền.
Khi đến trung tâm tiêm chủng, ông bà sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước tiêm. Gia đình cần chia sẻ đầy đủ, chính xác các bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá tình hình sức khỏe, quyết định mũi tiêm phù hợp. Ông bà có thể tiêm thêm các vaccine khác như phế cầu, cúm, não mô cầu... vẫn đạt được đáp ứng miễn dịch tốt mà không gây nên những phản ứng bất lợi, nghiêm trọng.
Cảm ơn câu hỏi của bác.
Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe!
Khi nào là đến mùa dịch não mô cầu vậy bác sĩ? Con gái tôi sắp nhập học năm nhất, đi học quân sự nữa nên hơi lo con tụ tập đông người rồi mắc bệnh. Tôi nên cho con tiêm loại B hay ACYW để phòng bệnh ạ?
Đặng Ngọc Khánh, 51 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể dẫn đến viêm màng não, nhiễm trùng huyết hoặc đồng thời cả hai. Bệnh nguy hiểm vì có thể diễn tiến rất nhanh, từ những biểu hiện ban đầu như sốt, đau đầu, mệt mỏi đến tình trạng nặng chỉ trong vài giờ.
Vi khuẩn não mô cầu lây từ người sang người qua dịch tiết đường hô hấp, vùng họng khi tiếp xúc gần. Đáng chú ý, nguồn lây có thể là người mang vi khuẩn ở vùng mũi họng nhưng hoàn toàn không có triệu chứng. Do đó, môi trường ăn ở, sinh hoạt tập thể có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn lây truyền.
Do vi khuẩn có thể lưu hành trong cộng đồng và lây truyền khi có điều kiện thuận lợi, không có một khoảng thời gian cố định trong năm được gọi là "mùa dịch não mô cầu". Bệnh có thể xuất hiện quanh năm, dù số ca có thể gia tăng vào một số thời điểm như giao mùa. Vì vậy, việc chủ động phòng ngừa cần được quan tâm ngay cả khi chưa có thông tin về dịch bệnh tại nơi sinh sống.
Con gái bạn sắp nhập học và học quân sự tập trung, nên chủ động phòng bệnh từ bây giờ và duy trì xuyên suốt thời gian học tập. Bạn có thể đưa con đến cơ sở tiêm chủng để rà soát các mũi đã tiêm, được tư vấn vaccine phòng não mô cầu phù hợp, không chờ đến khi có ca bệnh mới tiêm.
Việt Nam đã có vaccine phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, cụ thể:
Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng và người lớn đến 50 tuổi.
VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng và người lớn đến 45 tuổi.
Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.
MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).
Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).
Vaccine nhóm B không thay thế vaccine ACWY, còn vaccine ACWY không phòng được bệnh do não mô cầu nhóm B. Do đó, để mở rộng khả năng bảo vệ toàn diện, bạn nên cho con được tư vấn tiêm cả vaccine nhóm B và vaccine nhóm ACWY.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Chào bác sĩ, khi nào vaccine HPV được tiêm miễn phí cho người dân?
Linhnt, 24 tuổi, Hà Nội
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Theo Bộ Y tế, vaccine HPV dự kiến được triển khai tiêm miễn phí cho bé gái học lớp 6 (11 tuổi) tại trường học và trẻ em gái 12 tuổi không đi học tại cộng đồng. 4 tỉnh đã được lựa chọn tiêm vaccine miễn phí gồm: Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Vĩnh Long. Các địa bàn ưu tiên là vùng miền núi, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
HPV (virus u nhú ở người) là virus được chứng minh gây ra các bệnh ung thư như cổ tử cung, vùng hậu họng, âm hộ, âm đạo, dương vật và bệnh sùi mào gà. Virus dễ lây qua đường quan hệ tình dục, tiếp xúc da kề da, ít hơn từ mẹ sang con, sử dụng chung vật dụng chứa mầm bệnh. Tỷ lệ nhiễm virus HPV ít nhất một lần trong đời ở nam khoảng 91%, nữ khoảng 85% khi có hoạt động tình dục. Theo Bộ Y tế, tiêm vaccine là biện pháp phòng lây nhiễm HPV, đồng thời giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư cổ tử cung, vòm họng, sùi mào gà… do HPV gây ra.
Hiện Việt Nam đang có hai loại vaccine HPV, bạn 24 tuổi đủ điều kiện tiêm được cả hai loại vaccine. Trong đó, vaccine thế hệ mới Gardasil 9 giúp phòng nhiều type virus HPV hơn, gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58, tiêm cho nam và nữ từ 9 đến dưới 46 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi cách nhau 6-12 tháng, người từ 15 đến dưới 46 tuổi tiêm 3 mũi cách nhau 6 tháng. Nếu lo lắng về việc lây nhiễm và mắc bệnh do HPV, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm sớm. Bạn 24 tuổi nếu tiêm vaccine này sẽ có lịch tiêm gồm 3 mũi trong 6 tháng.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Nam sinh vào tháng 9/1980 có còn ở trong độ tuổi tiêm vaccine HPV ngừa K (ung thư) vòm họng do virus HPV gây ra không?
Nguyễn Minh Danh ĐN, 46 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Hiện Việt Nam đang có vaccine giúp phòng 9 type virus HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 gây bệnh ở nam như ung thư vòm họng, hậu môn, dương vật và sùi mào gà. Vaccine tiêm được từ 9 đến dưới 46 tuổi. Bạn sinh vào tháng 9/1980, hiện 45 tuổi 11 tháng nên vẫn tiêm được vaccine. Lịch tiêm của bạn gồm ba mũi cách nhau 6 tháng. Bạn nên đến cơ sở y tế để bác sĩ tư vấn và tiêm vaccine sớm nhằm tránh quá tuổi quy định được tiêm.
Ung thư vòm họng là một trong những loại ung thư vùng đầu cổ phổ biến hiện nay và nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn nữ. Theo CDC Mỹ, có khoảng 70% ca mắc ung thư vòm họng do virus HPV gây ra. Ngoài HPV còn có các yếu tố gây ung thư khác như rượu bia, hút thuốc lá, vệ sinh răng miệng kém, nhiễm virus Epstein Barr (EBV). Tiêm vaccine HPV là biện pháp phòng ung thư vòm họng hiệu quả. Ngoài tiêm vaccine, bạn cũng nên nên phòng bệnh bằng xây dựng lối sống lành mạnh, vận động đều đặn, vệ sinh răng miệng sạch sẽ, ăn uống đủ chất, không uống rượu bia, hút thuốc lá, quan hệ tình dục an toàn để tránh lây nhiễm virus HPV. Bạn cũng nên tầm soát ung thư định kỳ, đi khám khi có dấu hiệu đau họng kéo dài, nuốt vướng, ngạt mũi, ù tai, đau đầu, nổi hạch, giảm cân nhanh.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Bé nhà tôi 4 tháng tuổi mắc viêm phổi do virus hợp bào hô hấp RSV đã khỏi hơn một tháng, nhưng không hiểu vì sao cứ khò khè, tái đau họng và sổ mũi, mẹ chăm kỹ vẫn không tăng cân? Vợ chồng tôi nên làm thế nào để con hết khò khè?
Nguyễn Thị Tình, 34 tuổi, Ninh Bình
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus hợp bào hô hấp RSV dễ lây qua đường hô hấp và gián tiếp qua vật dụng nhiễm virus. Trẻ dưới 2 tuổi dễ mắc và biến chứng nặng do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở nhỏ hẹp, phổi chưa trưởng thành. Khi mắc viêm phổi hoặc viêm tiểu phế quản do RSV, đường thở trẻ bị phù nề, tiết nhiều dịch gây bít tắc, dẫn đến khó thở, suy hô hấp, thậm chí phải thở oxy hoặc thở máy. Sau khi khỏi bệnh, niêm mạc phế quản vẫn kích ứng kéo dài từ 3-6 tuần, dẫn đến trẻ thường ho, đau họng, sổ mũi, khò khè, thở nhanh.
Bệnh kéo dài, kết hợp phải sử dụng thuốc khiến trẻ mệt, bú kém, ăn không ngon miệng và giảm hấp thu dưỡng chất dẫn đến khó tăng cân, thậm chí bị suy dinh dưỡng. Vợ chồng bạn nên giữ ấm cơ thể cho trẻ, nhất là vùng ngực, cổ, lòng bàn chân bàn tay bằng mặc quần áo dài thấm hút tốt, vệ sinh nhà cửa, đồ chơi của trẻ sạch. Thường xuyên massage vùng ngực, bụng cho trẻ và vệ sinh mũi họng cho bé bằng nước muối sinh lý giúp loãng đờm, bé dễ thở hơn. Cần chia nhỏ các cữ bú cho trẻ để tránh nôn trớ và giúp trẻ hấp thu tốt hơn.
Bên cạnh đó, trẻ đã mắc RSV vẫn có nguy cơ tái nhiễm, tỷ lệ 50% sau 2 tháng, 67% sau 8 tháng, nhiều trẻ mắc lặp lại 2-3 lần trong hai năm. Để phòng ngừa nguy cơ tái nhiễm cho con, bạn nên giữ vệ sinh tay, cho bé đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh để bé tiếp xúc nơi đông người, giữ phòng thoáng, cho bú mẹ hoàn toàn, thường xuyên vệ sinh đồ chơi, sát khuẩn tay và bề mặt nơi bé sinh hoạt, chơi đùa...
Hiện bệnh do RSV đã có kháng thể đơn dòng phòng bệnh cho trẻ. Đây là cách giúp trẻ phòng bệnh chủ động trực tiếp miễn dịch cho bé, tránh nguy cơ lây nhiễm.
Hiện Việt Nam đang sử dụng kháng thể đơn dòng RSV (Beyfortus) của do Sanofi đưa về Việt Nam, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi. Kháng thể đơn dòng giống như "người bảo vệ có sẵn", giúp bảo vệ trẻ ngay sau khi tiêm, không cần thời gian để "huấn luyện" miễn dịch, chờ cơ thể sinh kháng thể như vaccine. Kháng thể đơn dòng có thể được sử dụng cho trẻ nhũ nhi ở bất kỳ thời điểm nào, giúp mang lại sự bảo vệ nhanh chóng và trực tiếp chống lại RSV trong năm đầu đời. Trẻ từng nhiễm RSV vẫn nên được tiêm kháng thể sau khi đã hồi phục hoàn toàn để phòng tái nhiễm bệnh.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Con trai tôi 18 tháng tuổi vừa khỏi bệnh tay chân miệng và đã đi học trở lại, nhưng cô giáo vừa báo, trong lớp có hai bé khác mắc bệnh và đã nghỉ học rồi. Vợ chồng tôi có nên cho con nghỉ học không và cần theo dõi sức khỏe con thế nào?
Thoại, 31 tuổi, Khánh Hòa
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus gây bệnh tay chân miệng dễ lây qua đường hô hấp, phân và dịch từ nốt phỏng, đặc biệt nhanh ở nhà trẻ, lớp học, khu vui chơi. Bộ Y tế vừa có khuyến cáo về bệnh tay chân miệng, khi số ca mắc tăng 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng lưu ý, bệnh lưu hành quanh năm và thường có xu hướng tăng cao vào tháng 9 và tháng 10 - thời điểm trẻ bắt đầu nước vào năm học mới, tăng tiếp xúc và sinh hoạt tập thể. Nếu các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và phát hiện sớm trẻ mắc bệnh không được thực hiện tốt, nguy cơ lây truyền bệnh có thể gia tăng.
Đáng lưu ý, chủng EV71 đang lưu hành có khả năng lây mạnh và gây biến chứng nặng như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi, suy hô hấp; bệnh có thể trở nặng chỉ trong vài giờ và đã ghi nhận một số ca tử vong. Trẻ nhiễm EV71 đôi khi chỉ có biểu hiện kín đáo như mụn nước ở mông, hậu môn, không rõ ở tay chân hay miệng. Bộ Y tế khuyến cáo theo dõi trẻ khi sốt cao, cho nghỉ học và chỉ trở lại lớp khi khỏi bệnh; trẻ mắc bệnh thường cần nghỉ ít nhất 10 ngày từ khi khởi phát. Các bé cùng lớp nên được theo dõi 7 ngày với dấu hiệu sốt, loét miệng, chảy nước dãi, phát ban ở lòng bàn tay, bàn chân, gối, mông. Bạn không cần cho trẻ nghỉ học ngay, chỉ cần theo dõi sức khỏe theo khuyến cáo và đưa trẻ đi khám sớm khi có dấu hiệu bệnh.
Để phòng bệnh cho trẻ, nhà trường và phụ huynh cần tăng cường vệ sinh – khử khuẩn lớp học, đặc biệt đồ chơi, dụng cụ học tập, tay vịn cầu thang và các bề mặt trẻ hay chạm vào. Trẻ cần được tăng sức đề kháng bằng dinh dưỡng đầy đủ, ngủ tốt, uống đủ nước và bổ sung vitamin.
Với vaccine phòng tay chân miệng phòng EV71 cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi đã được Bộ Y tế cấp phép. Vaccine được chứng minh có khả năng bảo vệ chéo giữa các phân nhóm của chủng virus EV71, phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang xúc tiến các thủ tục và chuẩn bị điều kiện cần thiết để triển khai sớm vaccine tại Việt Nam.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Hai tháng trước, mẹ tôi 56 tuổi mắc zona thần kinh nhờ phát hiện sớm trong 72 giờ đầu nên không bị biến chứng. Tuy nhiên, bác sĩ khuyến cáo, mẹ tôi có thể tái phát bệnh do virus gây bệnh không mất đi mà vẫn còn trong cơ thể. Bác sĩ có khuyên mẹ tôi tiêm vaccine để ngừa tái phát, nhưng mẹ đang ...
Công, 40 tuổi, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Bệnh zona thần kinh do virus varicella‑zoster (VZV), đây cũng là virus gây bệnh thủy đậu. Một người khi mắc thủy đậu virus sẽ ở ẩn trong hạch thần kinh cảm giác và virus phát triển thành bệnh zona thần kinh khi gặp điều kiện lớn tuổi, hệ miễn dịch suy giảm do bệnh lý, căng thẳng, stress kéo dài.
Người mắc bệnh zona nếu không được điều trị trong “giờ vàng” dễ bị biến chứng nhiễm trùng da, viêm phổi, viêm não, giảm thị lực, giảm thính lực, mù lòa, đặc biệt là đau thần kinh kéo dài. Tuy nhiên, khi khỏi bệnh, virus vẫn không mất đi, tiếp tục ở trong hạch thần kinh và có thể tái phát bệnh khi hệ miễn dịch yếu đi. Tỷ lệ tái phát trong cộng đồng khoảng 2-18%, có thể lên đến 30% ở người mắc ung thư, thận, tiểu đường, tăng huyết áp, tim mạch, HIV.
Vaccine ngừa zona thần kinh do hãng dược GSK (Bỉ) sản xuất, được Bộ Y tế cấp phép sử dụng rộng rãi tại Việt Nam. Vaccine dành cho người từ 18 tuổi có nguy cơ cao và người từ 50 tuổi trở lên. Hiệu quả ngăn bệnh đến 97% ở người từ 50 tuổi, từ 70-87% ở người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý đồng thời giảm các biến chứng hơn 90%. Người từng mắc zona vẫn được khuyến cáo tiêm để giảm nguy cơ tái phát bệnh và tránh biến chứng khi tái phát bệnh.
Mẹ bạn đã mắc bệnh và đang sử dụng thuốc hoàn toàn có thể tiêm vaccine. Lịch tiêm của bác gồm hai mũi, cách nhau hai tháng. Trước tiêm, bác cần được bác sĩ khám sàng lọc và bác cần chia sẻ đầy đủ tình trạng bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá. Sau tiêm, bác cần theo dõi sức khỏe tại nơi tiêm chủng trong 30 phút và tại nhà 24-48 giờ. Trong thời gian theo dõi nếu có các phản ứng như sốt cao, co giật, khó thở, tức ngực, chóng mặt, choáng váng… bác cần báo ngay cho cơ sở tiêm chủng, hoặc đến bệnh viện sớm để được can thiệp kịp thời.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Bác sĩ cho em hỏi, em thấy sau khi giặt bằng máy giặt, quần áo có khá nhiều bụi mịn. Liệu đó có phải là lý do mà khoảng 2 tuần nay cả gia đình em bị ho, sổ mũi liên tục không ạ, nhất là nội tôi, năm nay ông 72 tuổi không ạ?
Thanh Phương, 27 tuổi, Ninh Bình
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Bụi nhìn thấy trên quần áo sau khi giặt máy chưa đủ cơ sở để khẳng định là nguyên nhân khiến cả gia đình bị ho, sổ mũi liên tục. Các sợi vải, bụi hoặc chất kích thích trong không khí có thể gây khó chịu đường hô hấp ở một số người. Tuy nhiên, việc nhiều thành viên trong gia đình cùng xuất hiện ho, sổ mũi trong khoảng hai tuần cũng có thể liên quan đến các bệnh lý đường hô hấp liên uan đến virus, vi khuẩn như cúm, phế nào, hợp bào hô hấp RSV...
Ông của bạn 72 tuổi, cần lưu ý hơn vì người cao tuổi có nguy cơ mắc bệnh hô hấp và gặp biến chứng nặng cao hơn, đặc biệt nếu có thêm các bệnh nền như tim mạch, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường... Nếu ông có khó thở, đau hoặc tức ngực, sốt cao, tím tái, lơ mơ, ăn uống kém hoặc các triệu chứng hô hấp ngày càng nặng, gia đình nên đưa ông đi khám để xác định nguyên nhân, không nên cho rằng chỉ do bụi quần áo.
Bên cạnh vệ sinh môi trường, thông thoáng nhà cửa và hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp, gia đình có thể chủ động phòng một số bệnh hô hấp nguy hiểm bằng vaccine như sau:
Vaccine cúm: Cúm mùa có thể gây viêm phổi, suy hô hấp và các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai. Việt Nam hiện có nhiều loại vaccine cúm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn, giúp phòng hai chủng cúm A (H1N1 và H2N3) và chủng cúm B. Virus cúm liên tục biến đổi cấu trúc, đồng thời kháng thể tạo ra sau tiêm ngừa cũng giảm dần, vì vậy, trẻ 6 tháng tuổi - 9 tuổi sau khi tiêm 2 mũi cơ bản cần tiêm nhắc lại một mũi hằng năm; từ 9 tuổi trở lên tiêm 1 mũi cơ bản và tiêm nhắc đều đặn hằng năm.
Vaccine phế cầu: Phế cầu (Streptococcus pneumoniae) có thể gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và một số bệnh lý nghiêm trọng khác. Người cao tuổi, đặc biệt người có bệnh nền, là nhóm cần được chú ý phòng bệnh.
Việt Nam hiện có nhiều loại vaccine phế cầu với chỉ định và lịch tiêm khác nhau như phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Gia đình bạn có thể rà soát lịch sử tiêm chủng tại nhà hoặc đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn và tiêm bổ sung đầy đủ để phòng bệnh.
Vaccine RSV: RSV có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp từ nhẹ đến nặng. Ở người cao tuổi, đặc biệt người có bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính hoặc các bệnh nền khác, nhiễm RSV có thể dẫn đến viêm phổi, suy hô hấp và nhập viện. Tại Việt Nam, có hai loại vaccine RSV là Abrysvo (Pfizer) và Arexvy (GSK) đã được triển khai cho người từ 60 tuổi trở lên, lịch tiêm một mũi. Bên cạnh đó, vaccine Abrysvo còn tiêm một mũi cho thai phụ từ 24-36 tuần thai kỳ, giúp truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé trong những tháng đầu đời. Đối với trẻ nhỏ từ 1 ngày tuổi đến 24 tháng tuổi còn có kháng thể đơn dòng phòng RSV do Sanofi đưa về Việt Nam. Lịch tiêm 1 hoặc 2 mũi tùy theo độ tuổi, cân nặng.
Ngoài ra, một số bệnh khác gây bệnh qua đường hô hấp đã có vaccine phòng ngừa như sởi, ho gà, thủy đậu, não mô cầu…
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Tôi mới phát hiện con trai 17 tuổi hút thuốc lá. Có phải ai hút thuốc lá thì dễ mắc bệnh não mô cầu hơn phải không?
Trần Phượng, 46 tuổi, Đồng Nai
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Não mô cầu (Neisseria meningitidis) cư trú ở vùng mũi họng của 10-25% dân số chung, bao gồm cả người khỏe mạnh. Hút thuốc lá chủ động hoặc bị động đều góp phần gây tổn thương niêm mạc mũi, họng, mở đường cho vi khuẩn não mô cầu có sẵn xâm nhập vào máu và các cơ quan và gây bệnh.
Một phân tích tổng hợp dựa trên 13 nghiên cứu ở thanh thiếu niên và người trẻ cho thấy hút thuốc chủ động có liên quan với bệnh não mô cầu xâm lấn; khi tổng hợp các nghiên cứu ở nhiều nhóm tuổi, người hút thuốc có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn khoảng 45% so với người không hút thuốc. Bên cạnh đó, phơi nhiễm khói thuốc thụ động cũng được ghi nhận là yếu tố nguy cơ.
Viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết là hai thể bệnh phổ biến do não mô cầu xâm lấn, ngoài ra có thể kết hợp cả hai thể hoặc gây một số thể bệnh khác như viêm phổi, viêm khớp, viêm màng ngoài tim, viêm niệu đạo...
Con bạn 17 tuổi, thuộc độ tuổi có tỷ lệ người lành mang vi khuẩn não mô cầu cao nhất so với dân số chung. Vì vậy, bạn nên khuyên bảo và khích lệ để bé ngừng hút thuốc càng sớm càng tốt. Điều này không chỉ nhằm giảm nguy cơ liên quan đến não mô cầu mà còn bảo vệ sức khỏe hô hấp và giảm nhiều tác hại lâu dài của thuốc lá.
Vi khuẩn não mô cầu lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần, hoặc do tiếp xúc với bề mặt vật dụng dùng chung bị nhiễm dịch mũi họng chưa vi khuẩn. Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hoặc có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp, không dùng chung cốc, chai nước, dụng cụ ăn uống hay các vật dụng tiếp xúc với nước bọt.
Đồng thời, tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả. Hiện nay, có 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh đã được phát hiện tại Việt Nam gồm A, B, C, Y và W. Tuy nhiên, không có một vaccine duy nhất phòng tất cả các nhóm huyết thanh này, vì vậy, mỗi người cần tiêm kết hợp hai loại vaccine để phòng ngừa đầy đủ 5 nhóm.
Việt Nam hiện có 5 loại vaccine phòng não mô cầu, bao gồm:
Ba loại vaccine tứ giá thế hệ mới phòng 4 nhóm huyết thanh A, C, Y, W như Nimenrix, Menquadfi và Menactra. Loại sớm nhất tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi.
Vaccine thế hệ mới Bexsero phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến người 50 tuổi.
Vaccine VA-Mengoc-BC phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng đến người 45 tuổi.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Em mắc sốt xuất huyết đã khỏi cách đây 2 tuần nhưng sức khỏe rất yếu, thường tức ngực, khó thở, hụt hơi liên tục, đau đầu, chóng mặt, tay chân run… Làm cách nào để hết triệu chứng ạ?
Minh Đăng, 29 tuổi, Đắk Lắk
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Sau khi khỏi sốt xuất huyết, cơ thể có thể còn mệt mỏi, yếu sức trong vài tuần. Bạn nên nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống đủ chất, uống đủ nước và điện giải, tăng dần mức độ vận động theo sức khỏe, không cố gắng tập luyện nặng khi cơ thể còn suy nhược. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tình trạng mệt mỏi có thể kéo dài vài tuần sau khi khỏi bệnh.
Tuy nhiên, tức ngực, khó thở, hụt hơi liên tục là những triệu chứng không nên tự điều trị tại nhà. Sốt xuất huyết nặng có thể gây thoát huyết tương, tích tụ dịch dẫn đến suy hô hấp. Vì vậy, để đảm bảo an toàn, bạn nên đến cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ thăm khám, xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp, không nên tự ý điều trị tại nhà hoặc nghe theo những biện pháp truyền miệng chưa được khoa học chứng minh.
Về lâu dài, người từng mắc sốt xuất huyết không có nghĩa là đã được miễn dịch hoàn toàn. Virus dengue có 4 type gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Sau khi mắc một type, cơ thể tạo miễn dịch lâu dài với type đó nhưng vẫn có thể nhiễm các type còn lại, nguy cơ nặng hơn ở những lần sau. Vì vậy, không chỉ người chưa từng mắc bệnh, mà ngay cả những người đã bị sốt xuất huyết vẫn cần chú ý phòng ngừa.
Hiện nay, bên cạnh biện pháp diệt bọ gậy, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và phòng tránh muỗi đốt, vaccine là một trong những biện pháp phòng sốt xuất huyết chủ động và hiệu quả cao. Vaccine tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau ba tháng. Người vừa khỏi sốt xuất huyết có thể tiêm vaccine sau 6 tháng. Phụ nữ nên hoàn thành lịch tiêm trước khi mang thai tối thiểu một tháng.
Tiêm đủ mũi, vaccine giúp giảm hơn 80% nguy cơ mắc, hơn 90% nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Con em từng bị tay chân miệng 3 lần nhưng mỗi lần biểu hiện lại khác nhau. Xin hỏi tại sao lại vậy và bé có nguy cơ tái mắc nữa không ạ?
Hoa Hồng, 37 tuổi, Bắc Ninh
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Trẻ có thể mắc tay chân miệng nhiều lần, thậm chí mỗi lần bệnh có biểu hiện khác nhau. Nguyên nhân là tay chân miệng do nhiều chủng virus đường ruột gây ra, thường gặp như Coxsackie A16, A6, A10 và Enterovirus 71 (EV71). Riêng EV71 cũng có nhiều phân nhóm như B3, B4, B5, C1, C4, C5. Điều này khiến trẻ dù đã từng mắc tay chân miệng vẫn có thể tái nhiễm nếu gặp chủng hoặc phân nhóm khác.
Do mỗi lần mắc có thể do một phân nhóm virus khác nhau nên biểu hiện bệnh cũng không nhất thiết giống nhau. Có trẻ chủ yếu sốt, đau họng, loét miệng; có trẻ nổi nhiều bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông; trong khi một số trường hợp có thể có biểu hiện nhẹ hơn và tổn thương da không điển hình. Mức độ biểu hiện còn phụ thuộc vào chủng virus gây bệnh và đáp ứng miễn dịch của từng trẻ.
Sau khi mắc tay chân miệng, cơ thể hình thành đáp ứng miễn dịch với tác nhân đã gây bệnh. Tuy nhiên, miễn dịch này không bảo vệ đầy đủ trước tất cả các chủng hoặc phân nhóm enterovirus khác.
Một nghiên cứu lớn sử dụng dữ liệu giám sát tại Trung Quốc giai đoạn 2008-2015 cho thấy, phần lớn các trường hợp tái mắc được xác định là do một type enterovirus khác với lần mắc trước. Nghiên cứu ghi nhận trong 1.814 trường hợp tái mắc được xét nghiệm xác định virus, chỉ 144 trường hợp (8%) là nhiễm lại cùng type virus; phần lớn là nhiễm các type enterovirus khác.
Vì vậy, việc bé đã từng mắc tay chân miệng 3 lần không đồng nghĩa bé sẽ được miễn nhiễm hoàn toàn và không mắc lại. Bé vẫn có nguy cơ mắc bệnh nếu tiếp xúc với chủng enterovirus khác. Đáng chú ý, bệnh tay chân miệng lưu hành quanh năm tại hầu hết các tỉnh, thành Việt Nam và hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu.
Điều cha mẹ cần lưu ý là số lần mắc trước đó không đủ để dự đoán lần mắc sau sẽ nhẹ hay nặng. Nghiên cứu trên cũng không tìm thấy mối liên hệ giữa việc tái mắc và mức độ nặng của bệnh. Vì vậy, dù trẻ đã từng mắc tay chân miệng, cha mẹ vẫn cần theo dõi sát các dấu hiệu bất thường khi trẻ tái nhiễm.
Đặc biệt, khi trẻ mắc tay chân miệng, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu như sốt cao hoặc sốt kéo dài, giật mình chới với nhiều, run tay chân, đi loạng choạng, yếu liệt, thở bất thường, nôn nhiều, lừ đừ hoặc khó đánh thức. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng thần kinh hoặc tim phổi, cần được đánh giá và xử trí kịp thời.
Để giảm nguy cơ tái nhiễm và lây bệnh cho người khác, cha mẹ nên cho trẻ thực hiện tốt yếu tố “3 sạch”. Bao gồm ăn sạch: tức ăn chín uống sôi bằng nguồn thực phẩm đảm bảo vệ sinh; ở sạch: vệ sinh đồ chơi, bề mặt và các vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc; bàn tay sạch: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn. Bên cạnh đó, hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh. Đồng thời, hãy cho trẻ tiêm vaccine ngay khi được triển khai tại Việt Nam.
Trước đó, vaccine tay chân miệng đã được Bộ Y tế cấp phép từ tháng 3/2026. Vắc xin được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng virus EV71 gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm và khả năng bảo vệ chéo với các phân nhóm khác nhau, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm.
Là đối tác chiến lược toàn diện với Tập đoàn dược phẩm Biologics Substipharm (Thụy Sĩ), đơn vị phân phối vắc xin tại Việt Nam, VNVC đang tích cực phối hợp, thúc đẩy các thủ tục và chuẩn bị đồng bộ các điều kiện cần thiết để sớm đưa vắc xin về Việt Nam và triển khai tiêm chủng ngay khi đủ điều kiện, giúp trẻ em sớm có thêm giải pháp chủ động phòng bệnh tay chân miệng do EV71.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!